مجلس جمعى بسيار حاضر بودند آن حضرت بهمهء ايشان نظر فرمود در ميان ايشان غير از مسلمان كسى را نديد شادمان شد حقتعالى اين آيه را فرستاد كه امروز مشركان را استيلا و تسلطى بر اهل اسلام نباشد تا روز قيامت * ( الْيَوْمَ ) * امروز * ( أَكْمَلْتُ لَكُمْ ) * كامل گردانيدم براى شما * ( دِينِكُمْ ) * دين شما را بنصرت و اظهار و غلبيت آن بر همهء اديان يا بتنصيص بر قواعد و عقايد و توقيف بر اصول و قوانين و شرايع كه ديگر احكام آن را رقم نسخ نباشد * ( وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي ) * و تمام كردم بر شما نعمت خود را و يا تمام كردم بر شما هدايت و توفيق و يا با كمال احكام دين و يا بفتح مكهء معظمه و هدم منار جاهليت كه با اطمينان تمام حج گذاريد و هيچ مشرك با شما حج نگذارد و يا بدخول جنت كه اعظم نعم است * ( وَرَضِيتُ لَكُمُ الإِسْلامَ ) * و اختيار كردم براى شما اسلام را * ( دِيناً ) * دينى پاكيزه تر از همهء دينها كه نزد من همين دين باشد تا روز قيامت نه دين ديگر در مجمع آورده كه در * ( الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ ) * چند قول است يكى آنكه نزول اين در حجت الوداع بود و معنى اينكه كامل ساختم براى شما فرايض و حدود و حلال و حرام خود و تنزيل من همين بود كه انزال كردم و بيان من همين كه تبيين نمودم پس هرگز راه زياده و نقصان بر آن گشوده نخواهد شد و بعد از آن روز قلم نسخ بر آن كشيده نخواهد گشت و اينقول منقول است از ابن عباس و سدى و اختيار اين نموده‌اند جبائى و بلخى و گفته كه بعد از نزول اين آيه هيچ شىء از فرايض در باب تحليل و تحريم بر رسول نازل نشد و آن حضرت بعد از هشتاد و يك روز از اين دار دنيا رفت اگر گويند از اينجا مفهوم مىشود كه قبل از اينروز دين خدا ناقص بوده باشد گوئيم چون قبل از اين حق تعالى امرى بعد از امرى و نهى بعد از نهى و آيتى بعد از آيتى انزال ميفرمود بحسب صلاح مكلفان و ختم و اتمام به اين آيه شد كه بعد از آن هيچ امرى و نهى و آيتى صادر نشد از اينجهت حقتعالى فرمود كه * ( الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ ) * ديگر اينكه قبل از اين آيه اگر چه اصول اسلام متصف بكمال بود اما احكام فروع اسلام در معرض نسخ بود پس ممتنع نباشد كه فروع دين اسلام متصف بكمال نبوده باشد و چون اين آيه نازل شد ايمن شد از عروض نسخ و ورود امر و نهى ديگر و هم چنان كه اصول آن بر وجه كمال بود فروع آن نيز متصف بكمال شد دويم آنكه معنى آنست كه امروز كامل ساختيم براى شما حج را كه هيچ مشركى با شما حج نكند و با شما مختلط نشود و اين از سعيد بن جبير منقولست و مختار طبرى سيم معنى آنست كه امروز كفايت كردم شما را از خوف اعدا و غالب ساختم شما را بر ايشان و اينقول زجاج است و از حضرت امام محمد باقر و حضرت امام جعفر صادق صلوات اللَّه عليها مرويست كه اين آيه نازل شد بعد از آنكه حضرت رسالت ( ص ) حضرت امير المؤمنين صلوات اللَّه عليه را خليفه خود گردانيد در غدير خم در